Ngành Kiến trúc – Xây dựng – Thiết kế nội thất tại Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển dịch rõ rệt: từ nhu cầu tuyển dụng thuần túy về mặt thẩm mỹ, ý tưởng thiết kế, sang đòi hỏi ngày càng lớn về năng lực triển khai kỹ thuật, mô hình hóa BIM và khả năng làm chủ công cụ số trong toàn bộ vòng đời dự án. Bài viết dưới đây tổng hợp những con số đáng chú ý nhất từ dữ liệu tuyển dụng và khảo sát thị trường gần đây.

1. Bức tranh tổng quan: Kiến trúc sư vẫn dẫn đầu, nhưng BIM mới là “điểm nóng”

Xét theo tỷ trọng vị trí được đăng tuyển, Kiến trúc sư vẫn là nhóm nghề có nhu cầu tuyển dụng lớn nhất thị trường với 14,3% tổng số tin tuyển dụng. Theo sau là một cụm các vị trí kỹ thuật với tỷ trọng tương đương nhau ở mức 5,5% mỗi vị trí, bao gồm: Kỹ sư BIM Hạ tầng – Cấp thoát nước, Kỹ sư BIM QS, Kỹ sư BIM điện (M&E Engineer), Kỹ sư BIM Cầu đường và Kỹ sư Kết cấu.

Các vị trí khác trong bảng xếp hạng gồm Thực tập sinh kiến trúc (4,4%), Giám sát công trình (2,7%), Kỹ sư QS và Thực tập sinh nội thất (cùng 2,2%), Shopdrawing (2,2%), Thực tập sinh kiến trúc & nội thất (2,2%), Kỹ sư MEP (1,6%), Giám sát Xây dựng/MEP (1,5%) và Thực tập MEP (1,2%).

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở một chỉ số ẩn phía sau các con số tỷ trọng: mật độ vị trí trên mỗi tin tuyển dụng. Với nhóm BIM, trung bình mỗi tin đăng tuyển tạo ra 4,6 vị trí việc làm, trong khi con số này ở nhóm Kiến trúc chỉ là 1,2 vị trí. Nói cách khác, dù Kiến trúc sư có tỷ trọng tin đăng cao hơn, nhưng nhu cầu nhân sự BIM thực tế đang được tuyển theo quy mô đội nhóm hoặc theo từng dự án, cho thấy các đơn vị đang mở rộng năng lực triển khai BIM ở quy mô tổ chức chứ không chỉ tuyển lẻ từng cá nhân.

2. Kỹ năng phần mềm: AutoCAD, Revit, SketchUp vẫn là “vé vào cửa”

Khi nhìn vào các kỹ năng phần mềm được doanh nghiệp yêu cầu nhiều nhất trong JD, ba cái tên quen thuộc tiếp tục thống trị:

– AutoCAD – 22,0%
– Revit – 12,1%
– SketchUp – 9,9%

Xếp sau là nhóm kỹ năng chuyên sâu hơn với tỷ trọng ngang nhau ở mức 3,8%: Tekla, Civil 3D, Photoshop, Excel và Navisworks. Tiếp theo là 3ds Max (3,3%), Corona (2,7%), Enscape (2,2%), Lumion (1,1%), và thấp nhất là Grasshopper và V-ray, cùng ở mức 0,5%.

Cơ cấu này cho thấy: các phần mềm thiết kế/dựng hình nền tảng (AutoCAD, Revit, SketchUp) vẫn là điều kiện tối thiểu gần như bắt buộc, trong khi các công cụ diễn họa (rendering) và công cụ chuyên sâu như Grasshopper (thiết kế thông số – parametric design) tuy có tỷ trọng thấp trong JD hiện tại, nhưng lại là tín hiệu cho một lớp kỹ năng “nâng cao” đang dần được nhắc đến nhiều hơn.

3. Ngoài phần mềm, doanh nghiệp còn muốn gì?

Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, JD của các doanh nghiệp cũng nêu rõ hàng loạt tiêu chí “mềm” và tiêu chí năng lực tổng hợp, dẫn đầu là:

– Kỹ năng làm việc nhóm– 20%
– Khả năng sử dụng AI – 13,4%
– Tốt nghiệp Đại học/Cao đẳng – 13,2%
– Quản lý tiến độ – 13,2%

Nhóm còn lại có tỷ trọng bằng nhau ở mức 6,7% gồm: Có trách nhiệm, Tư duy độc lập, Có tư duy thẩm mỹ, Hiểu thực tế thi công, Kỹ năng trình bày ý tưởng và Giao tiếp với khách hàng.

Đáng chú ý, “Khả năng sử dụng AI” đã vươn lên vị trí thứ hai trong nhóm yêu cầu khác, chỉ đứng sau kỹ năng làm việc nhóm — một tín hiệu rõ ràng rằng AI không còn là yếu tố “cộng điểm” mà đang dần trở thành tiêu chí tuyển dụng chính thức trong ngành AEC (Architecture – Engineering – Construction).

4. Từ “biết phần mềm” đến “làm được việc”: Sự dịch chuyển năng lực cốt lõi

Dữ liệu tuyển dụng cho thấy doanh nghiệp đang ưu tiên sự kết hợp giữa kỹ năng chuyên môn, năng lực triển khai thực tế và khả năng làm việc nhóm. Bên cạnh các yêu cầu quen thuộc về AutoCAD, Revit, SketchUp và các phần mềm chuyên ngành khác, nhà tuyển dụng ngày càng quan tâm đến khả năng triển khai bản vẽ kỹ thuật, mô hình hóa BIM, hiểu cấu tạo và vật liệu, phối hợp công việc, quản lý tiến độ và làm việc nhóm.

Một số yêu cầu mới cũng bắt đầu xuất hiện trong JD như: ứng dụng AI trong thiết kế, tư duy thiết kế, kỹ năng trình bày và giao tiếp với khách hàng. Điều này phản ánh rằng lợi thế cạnh tranh của nhân lực kiến trúc trong giai đoạn tới sẽ không còn nằm ở việc thành thạo một phần mềm đơn lẻ, mà nằm ở khả năng kết hợp tư duy thiết kế + năng lực kỹ thuật + công nghệ số + khả năng làm việc nhóm trong toàn bộ quy trình dự án.

Kết quả khảo sát năng lực nghề nghiệp mở rộng (tổng hợp từ báo cáo thị trường và nội dung JD) cũng củng cố xu hướng này, khi liệt kê hàng loạt nhóm năng lực được đánh giá cao gồm: BIM proficiency, AI-assisted và visualization tools, kiến thức về phát triển bền vững và công trình xanh, kiến thức và tuân thủ quy chuẩn/tiêu chuẩn xây dựng, quản lý dự án và ngân sách, phối hợp và cộng tác liên ngành, giao tiếp với khách hàng và thuyết trình, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện, khả năng thích ứng với chuyển đổi số, cùng năng lực chuyên môn kỹ thuật có chứng nhận.

Nhìn chung, năng lực nghề nghiệp AEC đang dịch chuyển từ chuyên môn đơn lẻ sang năng lực tích hợp, đòi hỏi nhân sự vừa nắm vững quy định hiện hành, vừa có năng lực làm việc liên ngành, kỹ năng trình bày, tư duy hệ thống và khả năng thích ứng công nghệ.

5. Khảo sát ứng dụng AI trong công việc: Vẫn còn nhiều dư địa chưa khai thác

Để hiểu rõ hơn mức độ ứng dụng AI thực tế trong ngành, một khảo sát nhanh đã được thực hiện với 12 nhân sự đang làm việc trong lĩnh vực Kiến trúc – Xây dựng – Nội thất, trải rộng theo cấp bậc kinh nghiệm: Mới vào nghề/Junior (0–2 năm) chiếm 40%, Trung cấp/Mid-level (3–7 năm) chiếm 18,2%, Chuyên gia/Senior (8–15 năm) chiếm 36,4% và Lãnh đạo điều hành chiếm 5,4%. Về lĩnh vực chuyên môn, phần lớn người tham gia đến từ mảng Kiến trúc/Thiết kế kiến trúc (45,5%), tiếp theo là Thiết kế nội thất và Kỹ thuật tổng quát (cùng 18,2%), còn lại là Kỹ thuật MEP và Quản lý dự án (cùng 9,1%).

Một số kết quả nổi bật từ khảo sát:

– Điểm đồng ý cải thiện năng suất nhờ AI: 3,8/5
– Tỷ lệ công ty có chính sách AI chính thức: 60%
– Tỷ lệ công việc có AI hỗ trợ: khoảng 26%
– Tỷ lệ sử dụng AI ở mức thường xuyên: 56%

Về mức độ chính thức hóa việc ứng dụng AI trong tổ chức, khảo sát ghi nhận: 40% doanh nghiệp đã có chính sách hoặc hướng dẫn chính thức về AI, 40% đang ở mức khuyến khích không chính thức (chưa có chính sách hay đào tạo bài bản), 10% chưa có cách tiếp cận chính thức nào (nhân viên tự sử dụng AI không chính thức), và 10% đã có chiến lược hoặc đội ngũ AI chuyên trách.

Đặc biệt thú vị là biểu đồ so sánh mức độ đang sử dụng AI so với tiềm năng đánh giá ở từng nhóm công việc. Trong hầu hết các mảng — BIM/CAD, Rendering, Hành chính, Dự toán, Giao tiếp khách hàng — mức độ tiềm năng được đánh giá đều cao hơn đáng kể so với mức độ đang sử dụng thực tế hiện nay, đặc biệt ở mảng Rendering và Dự toán, nơi khoảng cách giữa “đang dùng” và “tiềm năng” là rõ rệt nhất.

Điều này phản ánh đúng nhận định chung: AI đã bước qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một phần thực sự trong công việc hằng ngày. Các công việc mang tính tư duy — nghiên cứu, phân tích dữ liệu, viết, lên ý tưởng — đã gần bão hòa về mức sử dụng AI, trong khi các công việc mang tính kỹ thuật/sản xuất như BIM/CAD, dựng hình, dự toán và công việc hành chính vẫn còn nhiều dư địa chưa được khai thác hết.

6. Tổng kết

Bức tranh chung của thị trường lao động nhóm ngành Kiến trúc – Xây dựng – Nội thất tại Việt Nam trong giai đoạn 10/2025 – 07/2026 cho thấy ba xu hướng chính:

1. Kiến trúc sư vẫn là vị trí có nhu cầu tuyển dụng lớn nhất, nhưng BIM đang nổi lên như nhóm việc có cường độ tuyển dụng mạnh nhất xét theo mật độ vị trí trên mỗi tin đăng.
2. Bộ ba phần mềm nền tảng AutoCAD – Revit – SketchUp vẫn là yêu cầu kỹ thuật phổ biến nhất, trong khi các công cụ diễn họa và thiết kế thông số đang dần được nhắc đến nhiều hơn.
3. AI và kỹ năng làm việc nhóm đã trở thành tiêu chí tuyển dụng chính thức, không còn là yếu tố phụ trợ — đồng thời khảo sát thực tế cho thấy dư địa ứng dụng AI trong các công việc kỹ thuật/sản xuất của ngành vẫn còn rất lớn.

Với những dịch chuyển này, lợi thế cạnh tranh của nhân lực ngành Kiến trúc – Xây dựng – Nội thất trong thời gian tới sẽ không còn nằm ở việc “biết dùng phần mềm”, mà ở khả năng kết hợp tư duy thiết kế, năng lực kỹ thuật, công nghệ số (bao gồm AI) và kỹ năng làm việc nhóm trong toàn bộ quy trình dự án thực tế.

—
Nguồn dữ liệu: Tổng hợp từ “Bản Tin Job Ngon” (dữ liệu JD tuyển dụng thu thập từ Facebook, LinkedIn, website doanh nghiệp và các job board, 10/2025 – 07/2026), các báo cáo thị trường lao động ngành AEC, và khảo sát nhanh 12 nhân sự trong ngành về mức độ ứng dụng AI trong công việc.